تیم آرمانی

تجزیه و تحلیل مقایسه ای جفتی (Paired Comparison)

در صورتی که انتخاب های شما از یکدیگر کاملا متفاوت باشند این مسئله به طور ویژه ای چالش بیشتری را ایجاد می کند، همچنین چنانچه شاخص تصمیم گیری به صورت ذهنی باشد یا چنانچه داده عینی برای تصمیم گیری نداشته باشید مسئله چالش برانگیزتر خواهد بود.

تجزیه و تحلیل مقایسه ای جفتی به شما کمک می کند که اهمیت نسبی گروهی از گزینه های مختلف را بررسی کنید-مورد کلاسیک برای این روش "مقایسه بین سیب ها و پرتقال ها" می باشد.

در این مقاله، به بررسی اینکه چطور می توان از تجزیه و تحلیل مقایسه ای جفتی برای تصمیم گیری استفاده کرد.

درباره این ابزار

تجزیه و تحلیل مقایسه ای جفتی (که به مقایسه دو به دو هم معروف است) به شما کمک می کند که اهمیت گروهی از گزینه ها را نسبت به یکدیگر بررسی کنید.

این مقایسه به شما کمک می کند که مهمترین مشکلات را جهت از سر راه برداشتن انتخاب کنید، یا اینکه راه حلی را که دارای بیشترین اثربخشی است را انتخاب کنید. همچنین این روش به شما کمک می کند الویتهایی را برای خود ایجاد کنید خصوصا زمانی که تقاضاهای متضادی برای منابع شما وجود دارد.

این ابزار خصوصا زمانی مفید خواهد بود که شما داده عینی برای استفاده در تصمیم گیری ندارید. این ابزار همچنین ابزار ایده آلی برای مقایسه گزینه های مختلف ذهنی است، برای مثال، آنجا که شما بایستی در مورد اهمیت نسبی صلاحیت، مهارت، تجربه و توانایی کارگروهی جهت استخدام افراد جدید در یک نقش جدید تصمیم بگیرید.

تصمیمات اینگونه اغلب بسیار سخت تر از تصمیماتی چون، مقایسه سه سیستم IT مشابه است، که استفاده از تجزیه و تحلیل Grid یا بعضی اشکال تجزیه و تحلیل مالی می توانند در اینگونه تصمیم گیری ها به شما یاری رسانند.

چطور می توان از این ابزار استفاده کرد؟

برای استفاده از این تکنیک، شش گام را بایستی طی کنید:

1. لیستی از تمام گزینه هایی که قصد مقایسه آنها را دارید تهیه کنید. به هر گزینه یک حرف اختصاص دهید. (A، B، C و الی آخر) و این را تا انتها ادامه دهید.
2. گزینه های خود را به ترتیب هم در ردیفها و هم در ستون های جدولی که روی آن کار می کنید وارد نمایید، بدین ترتیب شما قادر خواهید بود گزینه ها را با یکدیگر مقایسه کنید.

نکته:

در جدول مربوطه سلولهایی که هر گزینه را با خودش مقایسه می کند بسته شده است. همچنین سلولهایی که یک گزینه را دوباره مقایسه می کنند نیز مصدود شده اند. این اطمینان را ایجاد می کند که شما هر مقایسه را تنها یکبار انجام خواهید داد.

3. در هر سلول خالی، گزینه مربوط به آن ردیف را با گزینه مربوط به همان ستون مقایسه نموده و مشخص نمایید که کدامیک مهمتر است.
4. حرف مربوط به گزینه مهمتر را در سلول یادداشت نمایید. سپس، میزان تفاوت بین گزینه ها را درجه بندی نمایید، شروع از صفر (غیرمتفاوت/اهمیت یکسان) تا عدد سه(بیشترین تفاوت/یک گزینه بسیار مهمتر از گزینه دیگر)
5. در نهایت، نتایج را با جمع زدن ارزشها برای هر گزینه یکی نمایید. می توانید ارزشهای بدست آمده را به درصد نسبت به مجموع امتیازها تبدیل کنید.
6. با استفاده از قوه درک و تصمیم گیری خود، و به صورت دستی نتایج را در صورت نیاز تعدیل نمایید.

مثال

برای مثال، یک فرد بشردوست قصد دارد از بین چند سازمان غیر انتفاعی که درخواست کمک کرده اند دست به انتخاب بزند. برای افزایش اثربخشی، او تصمیم گرفته است که تنها به تعدادی از این سازمان ها همکاری نماید، گزینه های پیش روی او به قرار زیر هستند:

-          یک پروژه توسعه برون مرزی

-          یک پروژه درسی محلی

-          اندوخته ای برای دانشگاهی که تحصیل کرده است.

-          کمک به مصیبت زدگان

Figure 1 – Example Paired Comparison Analysis Table (not filled in):

سپس گزینه ها را مقایسه نموده، حرف مربوط به مهمترین گزینه را در سلول آن یادداشت کرده، و عدد مربوط به تفاوت آنها را درج کرده است. شکل دو این مرحله از فرایند را نشان می دهد.

شکل 2- مثالی از جدول تجزیه و تحلیل مقایسه ای دو به دو

در نهایت، او ارزشهای A، B، C و D را به جدول اضافه نموده و هر کدام را به درصدی از کل تبدیل کرده است. این محاسبات مجموعه زیر را بدست داده است.

• A = 3 (37.5 percent).
• B = 1 (12.5 percent).
• C = 4 (50 percent).
• D = 0.

در اینجا او تصمیم می گیرد که اندوخته ای را به دانشگاه خودش اختصاص دهد و مقداری بودجه را وقف توسعه برون مرزی نماید.

نکات کلیدی

تجزیه و تحلیل دو به دو برای سنجیدن اهمیت نسبی گزینه های مختلف مفید است. این ابزار خصوصا در زمانی که الویت ها واضح نیستند، یا گزینه ها کاملا با یکدیگر متفاوت هستند و یا معیارهای سنجش بیشتر ذهنی هستند و یا همچنین گزینه ها در اهمیت با یکدیگر رقابت می کنند مفید به نظر می رسد.

این ابزار چارچوبی را برای مقایسه هر گزینه نسبت به بقیه ایجاد می کند و سعی دارد که تفاوت اهمیت بین فاکتور ها را نشان دهد.