مدل تصمیم گیری Vroom-Yetton-Jago
تصمیم بگیرید که چطور تصمیم بگیرید.
در مورد تصمیماتی که گزینه های انتخاب به تعداد خود تصمیمات هستند چطور عمل می کنید. گاهی اوقات شما ناچار هستید مسئولیتی را به عهده بگیرید و در مورد اینکه چه بایست انجام داد تصمیم بگیرید. زمانهایی هم هست که بهتر است با استفاده از اجماع گروهی تصمیمی را اتخاذ کنید. چطور تصمیم می گیرید که کدام رویکرد را دنبال کنید؟
گرفتن تصمیم مناسب یکی از وظایف اصلی رهبری است. یکی از بخشهای این مهم تعیین کاراترین و مؤثرترین ابزار دست یابی به تصمیم می باشد.
هنگامی که پذیرش تیم برای موفقیت یک پیامد مهم می باشد بدون شک شما به دنبال تصمیم گیری به صورت مطلق و مستقل نمی روید. البته به جهت اینکه درگیر کردن تیم در همه تصمیمات روشی غیر اثربخش از زمان و منابع است شما بدنبال این هدف نیز نمی باشید. این بدین معنی است که شما ناچار هستید روش رهبری خود را بر اساس موقعیت و تصمیمی که با آن مواجه هستید، تطبیق دهید. تصمیمات مطلق و استبدادی در زمانهایی کاربرد دارد و تصمیمات مشارکتی در موقعیت های دیگر، و ترکیبهای متفاوت از این دو روش در فاصله زمانی بین این دو قابل استفاده هستند.
مدل تصمیم گیری Vroom-Yetton-Jago چارچوب مناسبی را برای تعیین بهترین شیوه رهبری نسبت به موقعیتی که در آن هستید به دست می دهد.
نکته:
این مدل اولین بار توسط Victor Vroom and Philip Yetton، در کتاب رهبری و تصمیم گیری آنها در سال 1973 آورده شد. بعدها در سال 1988، Vroom and Arthur Jago، سیستم درخت تصمیم گیری مدل اصلی را با یک سیستم هوشمند بر اساس ریاضیات جایگزین کردند. از این رو شما با مدلهایی که Vroom-Yetton, Vroom-Jago و Vroom-Yetton-Jago نامیده می شوند رو به رو خواهید شد. مدلی که در اینجا آورده می شود براساس نسخه مدل Vroom-Jago می باشد.
درک مدل
هنگامی که قصد تصمیم گیری در مورد موضوع خاصی را دارید، روش تصمیم گیری شما و درجه ای که نیاز به همکاری تیم خود را دارید توسط سه فاکتور اصلی تحت تأثیر قرار می گیرد که به شرح زیر هستند.
- کیفیت تصمیم گیری- اهمیت اینکه به راه حل صحیحی دست یابید تا چه حد است؟ هر چه قدر کیفیت بیشتری برای تصمیم مورد نظر نیاز باشد، افراد بیشتری را بایستی در تصمیم گیری دخیل سازید.
- تعهد زیردستان- تا چه حد اعضاء تیم شما و دیگران در تصمیم مورد نظر دخیل هستند و بایستی آن را بپذیرند؟ هنگامی که هم تیمی های شما لازم هست که پذیرنده و اجرا کننده تصمیم باشند بایستی سطح همکاری را افزایش دهید.
- محدودیت زمانی-چه قدر زمان برای تصمیم گیری در اختیار دارید؟ هر چه زمان بیشتری را در اختیار داشته باشید، امکان بیشتری برای دخیل کردن دیگران در تصمیم گیری دارید و امکان اینکه از تصمیم بعنوان فرصتی برای تیم سازی استفاده کنید.
روشهای رهبری ویژه
طریقی که این فاکتورها بر شما اثر می گذارند به شما کمک می کند که بهترین شیوه رهبری و تصمیم گیری را استفاده کنید. Vroom-Jago سه شیوه رهبری و همچنین 5 فرایند مختلف تصمیم گیری که می توانید استفاده کنید، را شناسایی کرده اند،
Style: | استبدادی-شما تصمیم گیرنده هستید و به دیگران آن را اطلاع می دهید. دو فرایند مجزا برای تصمیم گیری در روش استبدادی تصمیم گیری وجود دارد. |
Process: | فرایند اول (A1): شما از اطلاعاتی که از قبل در اختیار دارید استفاده می کنید و تصمیم می گیرید. |
فرایند دوم (A2): از اعضاء تیم اطلاعات خاصی را طلب می کنید و همینکه به آنها دست یافتید، تصمیم می گیرید. در اینجا لزوماً به آنها نمی گویید که اطلاعات را به چه منظوری احتیاج دارید. | |
Style: | Consultative – you gather information from the team and other and then make the decision. مشورتی: شما اطلاعات را از تیم و دیگر منابع جمع آوری می کنید و سپس تصمیم گیری می کنید. |
Process: | فرایند اول (C1): شما تیم را از آنچه انجام می دهید آگاه می کنید و ممکن است عقاید فردی آنها را بپرسید، اگرچه، گروه برای بحث و نظرسنجی گرد هم آورده نمی شوند. و در نهایت این شما هستید که تصمیم می گیرید. |
فرایند دوم (C2): مسئولیت تصمیم گیری به عهده شما است، هرچند شما گروه را برای بحث در مورد موقعیت، شنیدن دیدگاه های دیگران، گرفتن پیشنهادات دور هم جمع کرده اید. | |
Style: | روش اشتراکی- شما و تیم تان برای رسیدن به اجماع با یکدیگر کار می کنید. |
Process: | فرایند اول (G2): تصمیم توسط تیم گرفته می شود. نقش شما بیشتر تسهیل کنندگی است و شما به تیم کمک می کنید که به تصمیم نهایی که همه با آن موافق هستند دست یابد. |
نکته:
مدلی که در این مقاله آورده شده، مدل مفیدی است اما کاملا وقت گیر و پیچیده است. این مدل را در موقعیت های جدید یا در موقعیت هایی که خصوصیات غیر طبیعی دارند استفاده کنید: با استفاده از این مدل: شما به سرعت به این حس دست می یابید که رویکرد صحیحی برای استفاده در شرایط معمول تر را به دست آورده اید.
با جواب گویی به سؤالات بله و خیر که درباره موقعیت از خود می پرسید و با ساخت یک درخت تصمیم بر اساس پاسخ ها می توانید اینکه کدام یک از این روشها و فرایندها مناسب تر هستند، را تعیین کنید. به طور کل هفت سؤال وجود دارد. این سؤالات شامل:
- آیا کیفیت تکنیکال تصمیم از اهمیت بالایی برخوردار است؟ بدین معنی که آیا عواقب شکست معنی دار است؟
- آیا یک پیامد موفقیت آمیز به تعهد کارکنان شما به تصمیم بستگی دارد؟ آیا بایستی راه حل مورد نظر توسط افراد مورد قبول واقع شود و به قولی خریداری شود؟
- آیا اطلاعات کافی برای تصمیم گیری را با خود دارید؟
- آیا مشکل به خوبی ساختار بندی شده است به گونه ای که به سادگی بتوان درک کرد که چه اقداماتی بایستی انجام گردد و چه راه حلی مناسب است؟
- آیا به طور منطقی ای اطمینان دارید که تیم شما تصمیماتی را که اخذ کرده اید حتی اگر به طور فردی تصمیم گیری نموده باشید می پذیرد؟
- آیا اهداف تیم با اهدافی که سازمان برای یک راه حل موفقیت آمیز تعریف کرده است سازگار است؟
- آیا تضادی در بین افراد تیم در مورد اینکه کدام راه حل بهترین است وجود دارد؟
با استفاده از شکل یک جوابهای خود را در طول درخت تصمیم دنبال نمایید و بهترین فرایند تصمیم گیری را برای شرایطی که در آن هستید تعریف نمایید. البته لزوما در همه سناریوها نیاز به پاسخ گویی به همه سؤالات نمی باشد.
به طور کل، یک روش مشورتی و اشتراکی زمانی مناسب تر است که:
- شما به اطلاعاتی از سوی دیگران برای حل کردن مشکل نیازدارید.
- تعریف مشکل واضح نمی باشد.
- قابل قبول بودن تصمیم از سوی اعضا تیم دارای اهمیت است.
- شما به زمان کافی برای مدیریت تصمیمات تیمی در اختیار دارید.
یک شیوه استبدادی زمانی اثربخش تر است که:
- شما در موضوع مورد نظر نسبت به دیگران تجربه و دانش بیشتری در اختیار دارید.
- شما در مورد به تنهایی عمل کردن به اندازه کافی مطمئن هستید.
- تیم تصمیمات شما را می پذیرد.
- زمان اندکی در اختیار دارید.
نکات کلیدی:
فرضیه مطرح شده در مدل تصمیم گیری Vroom-Yetton-Jago این است که روش رهبری و فرایند تصمیم گیری هیچ فردی در همه شرایط جوابگو نمی تواند باشد.
با تجزیه و تحلیل موقعیت و ارزیابی مشکل بر اساس زمان در دسترس، پذیرش تیم و کیفیت تصمیم گیری در مورد اینکه کدام شیوه در کدام موقعیت مناسبتر است می توان نتیجه گیری نمود. مدل مزبور، رویکرد منطقی در مورد اینکه کدام شیوه سازگار تر است را به شما می دهد و برای مدیران و رهبران که در تلاش هستند تا بین مزایای استفاده از مدیریت مشارکتی و نیاز برای تصمیم گیری اثربخش تعادلی ایجاد کنند مفید می باشد.
